HAZIR HTML KOD SAYTI

   
 
  iSLAM


Qurani-Kərimin hər bir mьsəlmanın həyatında əhəmiyyəti və rolu haqqında heз nə demək istəmirik. Bunun haqqında o qədər yazılar yazılıb ki, artıq məlumatlarla sizləri yormaq fikrində deyilik. Bu mьqəddəs kitabın, biz mьsəlmanların həyatındakı əhəmiyyətindən heз də az əhəmiyyəti olmayan başqa bir məsələ var ki, bizlər ola bilsin ondan uzağıq, yaxud da qafilik. Bu məsələ, bizlərin Qurani-Kərimə yanaşmağımız, ona verdiyimiz цnəm, ona olan mьnasibətimiz haqqındadır. Mьsəlman şəxs, Allahın bəndəsi, Onun buyuruqlarına hansı qəlblə, hansı hisslərlə, hansı rəftarla yanaşır?! Qurani-Kərimi sadəcə mьqəddəs bir kitab hesab edərək, цpьb gцzьmьzьn ьstьnə yaxınlaşdırıb sonra rəfdə lap yuxarı başdamı yerləşdiririk?! Yoxsa hər dəfə qohumlarımızdan ya doğmalarımızdan rəhmətə gedən olanda yadımıza dьşьr və bir Yasin oxutduduruq?! Ya həqiqətən цzьmьz hərdən aзıb oxuyuruq, ərəbcə bilməsək də, tərcьməsini nəzərdən keзiririk?! Rəbbimizin nazil etdiyi bu kitabı mьqəddəs sayaraq həmişə hцrmət etməklə, ona and iзməklə, цlьlərə oxutmaqla, bəzən oxumaqla hər şey bitirmi?! Qurani-Kərim bьtьn bəşəriyyətə hidayət yolunu gцstərən bir nurdur, mьsəlmanların qəlbini rahat edən bir şəfadır, onları doğruldan və həyatda azmağa qoymayan bir зıraqdır, onlar ьзьn qanun, hikmət və dьsturdur. Bu mьqəddəs kitab əbədi olaraq dəyişilməyən, hər zamana və məkana aid olan və mьqəddəsliyini itirməyən bir vəhydir. Lakin... зox təəssьf ki, həyatın keşməkeşli gьnləri, məşğuliyyətləri, ailə problemləri, cəmiyyətin iztirabları, mьsibətlər və hər cьr hadisələr Qurana olan mьnasibətimizi dəyişdirmişdir. Halbuki, bьtьn bu olanlardan зıxış yolunu biz, Qurani-Kərimə yцnəlsək, sidq ьrəklə ona ьz tutsaq tapa bilərik. Allah Təala цz elзisi Muhəmmədi (s.a.s) bizlərə gцndərərək və ona Quranı vəhy edərək belə vəzifələndirdi ki, Quranda olanları bizə зatdırsın və bəyan etsin. Həmзinin hər bir mьsəlmanın da borcudur ki, Qurani-Kərimdə buyurulanlara əməl etməklə yanaşı, buyuruqları başqalarına зatdırsın və xatırlatsın. Uca Rəbbimiz buyurur ki: “...Sənə də Zikri (Quranı) nazil etdik ki, insanlara, onlara nazil olanı izah edəsən və bəlkə onlar fikirləşələr.” (ən-Nəhl, 44). Bəs əgər biz Qurani-Kərimə dьzgьn mьnasibət bəsləməsək, onu anlaya bilməsək, iзindəkilərin əhəmiyyətini dərk etməsək və цzьmьz də orada əmr olunanları həyata keзirməsək, başqalarına necə başa sala bilərik?! Qurani-Kərimin dəyəri Ən əsas, hər bir mьsəlmanın dərk etməsi gərək sayılan şərt Qurani-Kərimin həqiqi dəyəri və qiymətidir. Onun qiymətini dərk edəriksə, layiq olduğu və gərək sayılan məqamda tutarıq. Həm də insan, qiymətini dərk etmədiyi bir şeyə əhəmiyyət verə bilməz. - Qurani-Kərim, mьttəqilərə və mьtilərə bir hidayətdir, yollarında зıraqdır. Allah Təala bunu Qurani-Kərimin lap başlıqlarında bildirmişdir; “Bu, qətiyyən şьbhə doğurmayan, mьttəqilərə doğru yol gцstərən bir Kitabdır” (əl-Bəqərə, 2). - Qurani-Kərim, цzьndən əvvəl nazil olan kitablarda buyurulanları цzьndə ehtiva edir. “Biz sənə, цzьndən əvvəlki kitabları təsdiqləyən və onları mьhafizə edən Kitabı haqq olaraq nazil etdik.” (əl-Maidə, 48). - Qurani-Kərimə Allah təalanın verdiyi adlar цzь bu kitabın məkanını, məqamını və dəyərini gцstərir. Bir yerdə onun hikmətli bir zikr, bir yerdə onun haqqı batildən ayırd edən bir kitab, bir yerdə onun nur olması və sairə kimi qeyd edilmişdir. Elə kitabın цzьndə belə buyurulub; “Bunlar sənə oxuduğumuz ayələrdən və hikmətli Zikrdəndir.” (Ali-İmran, 58) “İnsanlara doğru yolu gцstərən, bu yolun və (haqqı batildən) ayırd edənin aзıq-aydın dəlilləri olan Quran ramazan ayında nazil edilmişdir” (əl-Bəqərə, 185). “Artıq sizə Allahdan bir nur və aзıq-aydın bir Kitab gəldi.” (əl-Maidə, 15). - Keзmişdə yaşayanların, qədimdə baş verən hadisələrin hekayəsinə, qeyb aləminə aid Qurani-Kərimdə qeyd olunanların hamısına tam əminliklə inanmaq mьmkьndьr. Səhvsiz və şəksiz yeganə bu kimi məlumatlar yalnız Qurandadır. - İslam ьmmətini dəyərləndirən və onları fərqləndirən də Qurani-Kərimdir. Allah təala buyurub ki; “Sizə sizləri xatırladan bir Kitab nazil etdik. Məgər başa dьşmьrsьnьz?” (əl-Ənbiya, 10). - Qurani-Kərim, yeganə səmavi kitabdır ki, onu dəyişdirmək, təhrif etmək, əlavələr və sairə etmək hələ də mьmkьn olmamışdır və həmişə də qorunacaqdır. “Şьbhəsiz ki, Zikri Biz nazil etdik, əlbəttə, Biz də onu qoruyacağıq” (əl-Hicr, 9). - Qurani-Kərim bьtьn bəşəriyyətə və insanların hamısını şamil edən bir kitabdır. Onu oxuyarkən biz Allahın insanlara mьraciət etdiyini gцrə bilərik. O Uca Rəbbimiz bəzən “Ey insanlar”, bəzən də “ey Adəm oğlu” deyə mьraciət edir. “Ey insanlar” mьraciəti Quranda 19 dəfə, “Ey Adəm oğlu” da 4 dəfə təkrarlanıb. - Qurani-Kərimin məzmununu ətraflı oxuyaraq anlayırıq ki, bu mьqəddəs kitab sadəcə şəriət və ya ibadət kitabı deyil. Bu kitab цzьndə yalnız moizələr, ya tərbiyəvi, ya ictimai, ya da dini mцvzular deyil, insan həyatını şamil edən və hər bir şeyə aid mцvzuları цzьndə cəm edir. Qurani-Kərimin hədəfi və məqsədləri Qurani-Kərimlə dьzgьn rəftar etmək ьзьn ikinci ən əsas məsələ, bu mьqəddəs kitabın iзində olan hədəfləri, qayələri, məqsədləri dərk etməkdir. Fərdlərə və cəmiyyətə nə buyurubsa onu dьzgьn anlayıb həyata keзirməyi dьşьnməkdir. Bu məqsədləri təfsilatlı yazmaq və uzatmaq mьmkьndьr, lakin başda duran və ondan şaxələnən əsas hədəflər vardır. - Qurani-Kərim əsasən, bьtьn insanlara bir hidayət yolunu gцstərən kitabdır. “Ey Kitab əhli! Artıq sizə Kitabdan gizlətdiyiniz şeylərin bir зoxunu bəyan edən və bir зoxunun da ьstьndən keзən Elзimiz gəlmişdir. Artıq sizə Allahdan bir nur (Muhəmməd) və aзıq-aydın bir Kitab gəldi Allah, Onun rizasını arayan şəxsləri (bu Kitabla) əmin-amanlıq yollarına yцnəldir, onları Цz izni ilə zьlmətlərdən nura зıxarır və dьz yola yцnəldir” (əl-Maidə, 15-16) - Qurani-Kərim, insanları mьxtəlif zьlmətlərdən зıxarıb nura aparan yeganə vasitədir. “Əlif. Ləm. Ra. (Bu,) insanları цz Rəbbinin izni ilə qaranlıqdan nura – Qьdrətli, Tərifəlayiq (Allahın) yoluna зıxartmaq ьзьn sənə nazil etdiyimiz bir Kitabdır” (İbrahim, 1). - Quran insanları səadətə və xoşbəxtliyə aparıb зatdırmaq məqsədini daşıyır. “Biz Quranı sənə ona gцrə nazil etmədik ki, əziyyətə (bədbəxtзiliyə) dьşəsən” (Ta. Ha , 2) - Qurani-Kərimin hədəflərindən biri də islam ьmmətini əziz və kəramətli saxlamaq, bu ьmməti hamıdan ьstьn etməkdir. “Doğrusu, bu (Quran) sənin ьзьn və sənin xalqın ьзьn bir şərəfdir” (əz-Zuxruf, 44) “Sizə sizləri xatırladan bir Kitab nazil etdik” (əl-Ənbiya, 10). Allahı tanımaq və Ona yaxınlaşmaq Qurani-Kərim Allah təalanın kəlamı və Onun buyuruqlarıdır. Onun buyurduqlarını anlamaq, Onun kəlamı bizlərə xeyir və bərəkət gətirməsi ьзьn, mьtləq Ona yaxın olmağa зalışmalıyıq. Yalnız bu zaman biz Uca Tanrının bizə зatdırmaq istədiklərini, buyuruqlarını, halal-haramını və əmrlərini dərk edə bilərik. Bəs Allahı yaxından necə tanımaq olar?! Əlbəttə mцvzumuz bununla bağlı olmadığından bu barədə təfsilatlı olaraq yazmayacayıq, amma sizlərə də məlum olan qısa məlumatları sadəcə xatırlatmaq niyyətindəyik. İlk цndə ağlı başında, şьurlu və dərrakəli hər bir insan oğlu, ətrafındakı kainata nəzər yetirərsə, hər bir şeydə Allah təalanın nişanələrini gцrər və hər bir şeyin vasitəsiylə Onu daha зox tanımağa başlar. Allah təala elə Qurani-Kərimdə belə buyurur: “De: “Gцrьn gцylərdə və yerdə nələr var”. Lakin iman gətirməyən adamlara dəlillər və xəbərdarlıqlar heз bir fayda vermir. ” (Yunus, 101). Bunun kimi Qurani-Kərimdə bir зox ayələr biz insanlara yerdə gцydə olanlara baxmağı, fikirləşməyi və dьşьnməyi buyurur. Bunlardan əlavə, hər bir mцmin bəndə Qurani-Kərimi oxumaqla, Allah təalanın buyuruqlarını diqqətlə dinləyib, araşdırıb, başa dьşməyə зalışmaqla Allah təalanı daha gцzəl tanımağa və Ona yaxınlaşmağa mьvəffəq olur. Əməl və tətbiq etmək Qurani-Kərimi oxuyub, Allah təalanın buyurduqlarını qəlblə və can-başla qəbul edərək yerinə yetirmək gərəkdir. Hər bir ayədə buyurulan əmrə tabe olmaq və ya зəkindirilən işdən зəkinmək vacibdir. O buyuruqların hamısını həyatımızda tətbiq etmək niyyəti və rəğbətilə biz Qurani-Kərimi oxumalıyıq. Əslində buyurulanları sadəcə qəlblə qəbul edib, həyatımızda ona əməl etməsək, Qurani-Kərimi oxumağın nəinki faydası olmayacaq, hətta Axirət gьnь bizə zərəri də dəyə bilər. Yəni, Qurani-Kərim hər birimizə qarşı зıxaraq deyə bilər ki, niyə oxuyub buyurulanları həyatda etmək istəmirdiniz. Qurani-Kərimi oxuyarkən biz bir зox ayələrdən keзərək gцrьrьk ki, Allah təala həmişə Ona imanı əməl etməklə birgə tutub, əməllə mьqayisə edib. Bir зox ayələrdə iman edib saleh əməllər gцrənlər ya təriflənib, ya adi insanlardan fərqləndirilib, ya da Cənnətlə mьjdələniblər. “İman gətirib saleh işlər gцrənlər” ifadəsi Qurani-Kərimdə 48 dəfə təkrar olunub. Allah təala həyatımızda baş verən hər bir şeydə Qurana yцnəlməmizi və Quranla hцkm verməmizi əmr edibdir. “Həqiqətən, Biz sənə Kitabı haqq olaraq nazil etdik ki, insanlar arasında Allahın sənə vəhy etdiyi ilə hцkm verəsən.” (ən-Nisa, 105) Bunu Peyğəmbərinə (s.a.s) əmr etsə də, buyuruq hamımıza aiddir. Quranda buyurulanlara əməl və ya tətbiq etmək necə olur?! Təbii ki, hər bir mьsəlman şəxs ilk цncə fərdə aid olan əmrləri цzlьyьndə tətbiq etməlidir. Allahın hər bir bəndəyə buyurduğunu qəbul edib, ona boyun əyməlidir. Nəfsini Allah təalanın buyuruqlarına əsasən insana zərər verə biləcək şeylərdən зəkindirməli, təmizləməli və saf saxlamalıdır. Həmзinin şəxsiyyətini yьksəltmək, dəyərləndirmək və Allah təala qatında yer qazanmaq, şərəf lцvhəsində yazılmaq uğrunda daim зalışmalıdır. Bununla bərabər hər bir mьsəlman bəndə həmзinin цz цhdəliyində olan şəxslərə də nəzarət etməlidir ki, Allah təalanın Quranda buyurduqları həyata keзir və buyuruqlara əməl olunur. “Ailənə namaz qılmağı əmr et, цzьn də onu səbirlə yerinə yetir. Biz səndən ruzi istəmirik, (əksinə) sənə ruzi verən Bizik. (Gцzəl) aqibət təqvaya bağlıdır. ” (Ta Ha, 132) “Ey iman gətirənlər! Цzьnьzь və ailənizi yanacağı insanlar və daşlar olan oddan qoruyun! Onun başı ьstьndə Allahın onlara verdiyi əmrlərə (heз vaxt) asi olmayan, цzlərinə buyurulanları yerinə yetirən amansız və gьclь mələklər vardır.” (ət-Təhrim, 6). Цz цhdəliyində olanlardan əlavə hər bir bir mьsəlman зalışıb ətrafında olanlara, cəmiyyətində yaşayanlara və tanıdığı bьtьn insanlara Allahın buyuruqlarını зatdırmalı və xatırlatmalıdır. Mьsəlman bəndə Allahın buyurduğunu haqq və nur olaraq qəbul edirsə, hidayət yolunu yalnız bunda gцrьrsə, necə başqalarına зatdırmaya bilər?! Tilavət Qurani-Kərimlə mьnasibətin əsas şərtlərindən də biri onu gцzəl oxumaq, tilavət etməkdir. Tilavət isə hərfləri dьzgьn tələffьz etmək, hərf məxrəclərini doğru yerinə yetirmək, təcvid qanunu ilə və sair şərtlərə riayət etməklə oxumaq vacibdir. Bu niyə vacibdir, niyə məhz belə olmalıdır deyə dьşьnьrsьnьzsə, onda baxın Allah təala-Qurani Kərimdə məhz bu barədə nə buyurub: “Mənə əmr olunub ki, mьsəlman olum. və Quran oxuyum!” (ən-Nəml, 91-92). Mьsəlmana hər gьn Quran oxumaq yaraşar. Əslində hər gьn Rəbbinin kitabını aзıb oxumaq hər bir mьsəlmanın həvəsi və marağı olmalıdır. Bundan əlavə başqalarına dəvət və ya təbliğ edərkən, Rəbbinin kəlamlarını xatırladarkən, mьsəlman gərək Qurani-Kərimdən əzbər bildiyi hissələr də olsun. O ya bir neзə cьz, ya bir neзə surə, ya da ki, bьtьn Quranı əzbərləyə bilər. Bьtьn Quranı əzbərləmək isə mьsəlman ьзьn bцyьk şərəfdir. Təbii ki, Quranı yalnız gцzəl oxuyub, əzbərləməkli kifayətlənməli deyil, mьsəlman bəndə həm də onun hər hərfini anlamağa зalışmalıdır. Qurani-Kərimdə yalnız hər bir sцzьn deyil, hətta hər bir hərfin seзilməsinin цz hikməti və səbəbi vardır. Bunları isə yalnız ağıl və dərrakə sahibləri anlaya bilər. Allah Təala buyurur ki: “Məgər onlar Quran barəsində dьşьnmьrlərmi? Əgər o, Allahdan başqası tərəfindən olsaydı, əlbəttə, onda зoxlu ziddiyyət tapardılar” (ən-Nisa, 82). Quranda ziddiyyətlər olmadığını dərk etmək və Quran barəsində dьşьnmək ьзьn isə, onu daim oxumaq və diqqət etmək lazımdır. Həqiqətən də, Qurani-Kərimə məhəbbət bəsləyən, Allahın bu mьqəddəs kəlamlarına ьrək bağlayan insan, əvvəl-axır Allahın iznilə onu başa dьşəcək və hər dəfə oxuyanda yeni mənalar kəşf edəcək. Hər yeni məna və hikmət kəşf etdikcə də, həm Rəbbini yaxşı tanıyacaq, həm Ona daha yaxın olduğunu hiss edəcək və təbbi ki, bununla da o цzьnь зox xoşbəxt hiss edəcəkdir. Quranın onun yoluna nur saзdığını və hər bir şeydə зıxış yolu olduğunu gцrəcəkdir. Allah bizlərə, Qurana dьzgьn mьnasibət bəsləməyi, Allahın razı qaldığı və buyurduğu şəkildə Quranla əməl etməyi nəsib etsin! Hazırladı: Şahmar Kərimov
QURAN AYƏLƏRİ ƏN YAXŞI ЦYЬDDЬR [ Mьqəddəs quran / 22 dəfə baxılıb ] Əl-Məlik, əl-Kuddus əs-Səlam olan, izzət və cəlal sahibi olan Allaha həmd olsun. Rəbbimə həmd edir, uca nemətləri ьзьn Ona şьkr edirəm. Şəhadət edirəm ki, Allahdan başqa ilah yoxdur. O, təkdir və ortağı yoxdur. Ən gцzəl adlar və uca sifətlər Onundur. Və şəhadət edirəm ki, peyğəmbərimiz Məhəmməd (s.ə.s) Onun qulu, seзilmiş elзisi və dostudur. Allahım! qulun və rəsulun Məhəmmədə, onun ailəsinə və dəyərli səhabələrinə salam elə!.. Bundan sonra, Allahdan haqqı ilə qorxun. Зьnki Allahdan haqqı ilə qorxmaq Qiyamət gьnь ьзьn ən yaxşı hazırlıqdır. Ey Allahın qulları! Bilin ki, nəsihətlərin ən xeyirlisi Allahın kitabındakı ayələr və Rəsulullahın (s.ə.s) hədisləridir. Qurani Kərimin ayələri qafilləri oyandırır. Cahilləri məlumatlandırır. Gьnahkarları зəkindirir və Allahdan qorxanların ьmidini canlandırır. Uca Quranın ayələri qəlbləri və nəfsləri təmizləyir. Əxlaqı gцzəlləşdirir və halları dьzəldir. Topluluğun əlaqələrini gьcləndirir. Pisliklərin və rəzilliklərin qarşısını alır. Saleh və fəzilətli əməllərə təşviq edir. Allahın kəlamından, hər zaman eşitdiyimiz və oxuduğumuz bir ayə var ki, bizə bu ayənin mənasını lazımi qədər dьşьnmək və ona əməl etmək lazımdır. Bu ayə bьtьn xeyrləri iзərisində toplamaqda və bьtьn pisliklərdən də зəkindirməkdədir. Allah Təala belə buyurur: В«Həqiqətən Allah (Quranda insanlara) ədalətli olmağı, yaxşılıq etməyi, oqhumlara (haqqını) verməyi (kasıb qohum-əqrabaya şəriətin vacib bildiyi tərzdə əl tutmağı) buyurar, zina etməyi, pis işlər gцrməyi və zьlm etməyi qadağan edər. Allah sizə, bəlkə, dьşьnьb ibrət alasınız deyə, belə цyьd-nəsihət verir!В» (16/ən-Nəhl/90) Allah hər cьr xeyri əmr etməsə və hər cьr pislikdən зəkindirməsəydi, halal və haram aзıqlanmasa, haqq və batil bilinməsəydi, şəriətin hцkmləri və iman olmasaydı, adəm цvladı heyvanlardan daha aşağı olardı. Allah Təala belə buyurur: В«De ki: В«Heз bilənlərlə bilməyənlər (alimlə cahil) eyni ola bilərmiВ»! (Allahın ayələrindən, dəlillərindən) yalnız ağıl sahibləri ibrət alar!»« (39/əz-Zьmər/9) və belə buyurur: В«Məgər Biz mьsəlmanları kafirlərlə eyni tutacağıqВ»!В» (68/ Qələm/35) və belə buyurur: В«Yoxsa Biz iman gətirib yaxşı işlər gцrənləri yer ьzьndə fitnə-fəsad tцrədənlərlə eyni tutacağıqВ»! Yaxud Allahdan qorxub pis əməllərdən зəkinənləri gьnahkarları tay edəcəyikВ»!В» (38/sad/28) В«Biz cinlərdən və insanlardan bir зoxunu Cəhənnəm ьзьn yaratdıq. Onların qəlbləri vardır, lakin onunla (Allahın birliyini sьbut edən dəlilləri, цzlərinin dini borc və vəzifələrini) anlamazlar. Onların gцzləri vardır, lakin onunla (Allahın mцcьzələrini) gцrməzlər. Onların qulaqları vardır, lakin onunla (цyьd-nəsihət) eşitməzlər. Onlar heyvan kimidirlər, bəlkə də , (ondan) daha зox zəlalətdədirlər. Kafir olanlar da məhz onlardır!В» (7/əl-Əraf/179) В«Şьbhəsiz ki, Allah ədaləti əmr edər.В» Allah ədaləti fərz olaraq əmr edər. Ədalət, haqqdır. Allah Təalaya və məxluqata qarşı bir vəzifədir. Şəriətin əmr etdiyi hər şey; bu əmr fərz olunsun, vacib olsun ya da mьstəhəb olsun, davranış və ya sцz olsun, ədalət və haqqdır. Ədalət nizamlı bir seзimdir. Allahın əmr etdiyi ən uca şey yalnızca Allaha ibadət etmək, yəni tцvhiddir. Sonra isə məxluqatın haqqlarını yerinə yetirməkdir. Allah Təala belə buyurur: В«Allaha ibadət edin və Ona heз bir şeyi şərik qoşmayın. Ata-anaya, qohum-əqrabaya, yetimlərə, yoxsullara, yaxın və uzaq qohum-qonşuya, yaxın yoldaş və dostlara, (pulu qurtarıb yolda qalan) mьsafirlərə, sahib olduğunuz qul və kənizlərə yaxşılıq edin! Həqiqətən, Allah цzьnь bəyənənləri və lovğalıq edənləri sevməz!В» (4/ən-Nisa/36). Rəsulallah (s.ə.s) bu hədisində işarət etdiyi imanın şцbələrinin hamısı bu uca ayədə təsnif edilmişdir. В«İman yetmiş (və bir neзə) hissədir. Ən ucası В«Lə iləhə illəllah / Allahdan başqa ilahi yoxdurВ» sцzьdьr. Ən aşağıdakısı isə yoldan əziyyət verici bir şeyi qaldırmaqdır. Həya, imandan bir şцbədir.В» Bu hədisi Muslim, Əbu Hьreyrə (r.a) kanalıyla rəvayət edər. Зьnki, imanın hər sцbəsi ədalət və haqqdır. Doğru və ьstьn bir seзimdir. İhsan (əsirgəməmə) ayədə əmr edilən ədalətdəndir, lakin mənasının vacibliyi, dьnya və axirətdəki əsas faydası səbəbiylə ayrıca zikr edilmişdir. İslamda ihsan, nəfsə ihsan etməyi də iзinə alır. Peyğəmbər (s.ə.s) belə buyurur. В«Pisliyini insanlardan uzaq tutman nəfsinə səndən bir sədəqədir.В» Bu hədisi Muslim, Əbu Zərr (r.a) kanalıyla rəvayət edər. İslamda ihsan, məxluqata ihsanı da iзinə alır. İhsan xeyir sərf etmək və pisliyi tərk etməkdir. Allah Təala belə buyurur: В«(Malınızı) Allah yolunda xərcləyin. Цz əlinizlə цzьnьzь təhlьkəyə atmayın, yaxşılıq edin! Allah yaxşılıq (ihsan) edənləri sevir.В» (2/əl-Bəqərə/195) və belə buyurur: В«Allah din yolunda sizinlə vuruşmayan və sizi yurdunuzda зıxartmayan kimsələrə yaxşılıq etməyi və onlara ədalətlə rəftar etməyi sizə qadağan etməz. Allah ədalətli olanları sevər! Allah sizə ancaq sizinlə din yolunda vuruşan, sizi yurdunuzdan зıxardan və зıxartmağa kцmək edən kimsələrlə dostluq etmənizi qadağan edər. Onlarla dostluq edənlər əsl zalimlərdir!В» (60/əl-Mumtəhinə/8-9) İslam heyvanlara belə ihsan və rəhm etməyi əmr edər. Rəsulallah (s.ə.s) belə buyurur. В«Şьbhəsiz ki, Allah hər şey ьзьn ihsanı fərz etmişdir.В» Bu hədisi Muslim rəvayət edər. В«Qohuma verməyi əmr edər.В» Bu da ihsandan bir bцlьmdьr. Fəqət vacibliyi səbəbiylə xьsusilə zikr edilmişdir. Зьnki, qohumlara ihsan etmək başqalara ihsan etməkdən daha ьstьndьr. Qohumlarla bir olmaq, onların, mьsəlmanın ьzərindəki vacib və mьstəhəb haqqlarını yerinə yetirməkdir. Peyğəmbər (s.ə.s) belə buyurur: В«Kim əcəlinin gecikdirilməsini və rizqinin genişləndirilməsini istəyirsə qohumluq əlaqələrini qorusun.В» Allah Təalanın В«Fuhşiyatı və mьnkəri qadağan edərВ» sцzьnə gəlincə, fuhşiyat -ağılın зirkin gцrdьyь və şəriətin qadağan etdiyi, Allahın qadağan etdiyi və əzab ilə təhdid etdiyi hər şeydir. Allahın qadağan etdiyi ən bцyьk şey, duada, kцmək diləmədə və bənzər ibadətlərdə Allaha şirk qoşmaqdır. Allah Təala, Loğmanın (ə.s) oğluna belə dediyini zikr edər. В«(Ya Məhəmməd!) Yadında olsun ki, bir zaman Loğman цz oğluna nəsihət edərək belə demişdir : В«Oğlum! Allaha şərik qoşma. Doğurdan da Allaha şərik qoşmaq bцyьk zьlmdьr! (Ağır gьnahdır!)»« (31/Lokman/13) Kьfrьn şцbələri, nifaqın şцbələri və bцyьk gьnahların hamısı bu ayədə zikr edilmiş və qadağan olunmuşdur. Əbu Hьrəyrə (r.a), Rəsulullahın(s.ə.s) belə buyurduğunu rəvayət edər: В«Yeddi bцyьk gьnahdan зəkinin!В» Deyilir ki, В«onlar nələrdir, ey Allahın Rəsulu»« Belə buyurur: В«Allaha şirk qoşmaq, sehr, Allahın haram etdiyi cana haqsız yerə qıymaq, faiz yemək, yetim malı yemək, dьşmənlə qarşılaşdığı gьn (savaş meydanından) geri dцnьb qaзmaq və heз bir şeydən xəbərsiz evli mцmin qadınlara iftira atmaq.В» Bu hədisi, Buxari rəvayət edər. Fuhşiyat; zina, livata, iзki iзmək və uyuşdurucu зəkmək kimi felləri цzьndə cəm edər. Kьfrь (və ya sцyьşь) tələffьz etmək, yalanзı şahidlik etmək, iftira etmək, sцyьş sцymək və buna bənzər sцzləri iзinə alır. Kibr, həsəd, цzьnь bəyənmək, insanları alзaltmaq (alзaq gцrmək) və buna bənzər qəlbin əməllərini də iзinə alır. Mьnkər, pozulmamış dьzgьn fitrətlərin qəbul edilmədiyi, Allahın qadağan etdiyi şeylərdir. Azğınlıq isə, başqasına haqsız yerə dьşmənlik və zьlm etməkdir. Azğınlığı və dьşmənliyi, gьclь gьcsьzə qarşı edərsə gьnahı daha da bцyьk olar. Dьnyada, azğınlıq etməkdən və qohumluq əlaqələrini kəsməkdən başqa cəzası daha sьrətli olan bir gьnah yoxdur. Bununla birlikdə onun ьзьn, Allahın axirətdə hazırladığı əzab da vardır. В«Ey iman gətirənlər! Peyğəmbər sizi, sizləri diriləcək (imana, haqqa) dəvətetdiyi zaman Allahın və Onun Peyğəmbərinin dəvətini qəbul edin Bilin ki, Allah insanla onun qəlbi arasına girər. (İnsanın bьtьn varlığına hakim olar; Allah ьrəklərdən keзən hər şeyi bilir, bьtьn ьrəklərin ixtiyarı da Onun əlindədir) və siz axırda Onun hьzuruna cəm ediləcəksiniz!В» (8/əl-Ənfal/24) Rəhman və Rəhim olan Aləmlərin Rəbbi Allaha həmd olsun. Ona həmd edir və şьkr edirəm. Ona tцvbə edir və ondan bağışlanma diləyirəm. Şəhadət edirəm ki, Allahdan başqa ilah yoxdur və şəhadət edirəm ki, peyğəmbərimiz Məhəmməd (s.ə.s) onun qulu və rəsuludur. Allahım! Qulun və rəsulun Məhəmmədə, ailəsinə və bьtьn əshabına salam eylə! Bundan sonraВ» Ey Allahın qulları! Allahdan haqqıyla qorxun. В«Allaha tərəf qayıdacağınız gьndən qorxun! (O gьn) hər kəsə gцrdьyь əməlin əvəzi veriləcək və (haqsız yerə) zьlm olunmayacaqdır!В» (2/əl-Bəqərə/281) Abdullah b. Məsud (r.a) belə deyir: В«Fəzilətli əxlaqı ən зox iзərisində toplayan ayə, Allah Təalanın bu sцzьdьr: В«Həqiqətən, Allah (Quran insanlarla) ədalətli olmağı, yaxşılıq etməyi, qohumlara (haqqını) verməyi (kasıb qohum-əqrabaya şəriətin vacib bildiyi tərzdə əl tutmağı) buyurar, zina etməyi, pis işlər gцrməyi və zьlm etməyi isə qadağan edər. Allah sizə, bəlkə dьşьnьb ibrət alasınız deyə, belə цyьd-nəsihət verir!В» (16/ən-Nəhl/90) В«Ey iman gətirənlər! Allah və Onun pPeğəmbərinə itaət edin (Quranı, oradakı цyьd-nəsihətlər) eşitdiyiniz halda, ondan ьz dццndərməyin. Eşitmədikləri (ьrəkləri ilə təsdiq etmədikləri) halda (dilləri ilə ilə) : В«eşitdik!В» - deyən (mьnafiqlər) kimi olmayın!В» ( 8/əl-Ənfal/20-21) Peyğəmbər (s.ə.s) bir hədisidə belə buyurur: В«Sizə qadağan etdiym şeylərdən qaзın. Sizə əmr etdiyim şeyi isə gьcьnьz yetdiyincə yerinə yetirin.В» Allahın qulları!.. В«Həqiqətən Allah və mələkləri Peyğəmbərə salavat gцndərirlər (xeyr-dua verirlər). Ey iman gətirənlər! Siz də ona salavat gцndərib layiqincə salamlayın! (Allahummə səlli ələ Muhəmmədin və ali Muhəmməd; əssələmu əleykə eyuhənnəbiyyu və rəhmətullahi və bərəkətuhu-deyin!) В« (33/əl-Əhzab/56) Şeyh Ali b. Abdurrahman el-Hьzeyfi Зevirən Elvin Vəliyev və Kamran Ağayev

Реклама
 
 



WWW.QARACUXURUM.TR.GG


www.qaracuxur.org
 
BU SAYT iSLEMiR, XAIS OLUNUR SAYTA HECNE YAZMAYIN, WWW.QARACUXUR.ORG- SAYTINA GELiN !!
REKLAM
 


saygac
 

<
 
Bugun 1 посетителей (14 хитов) nefer saytda idi
=> Тебе нужна собственная страница в интернете? Тогда нажимай сюда! <=